Een begrip in de messenwereld. Vanaf 1902 maken ze messen van de hoogste kwaliteit met veel passie wat zorgt voor een scherp en degelijk mes.
Soorten staal
Het maakt niet uit hoe goed het blad staal is, er zijn altijd voor- en nadelen. Corrosiebestendigheid versus rand slijtage. Rand behoud versus slijp mogelijkheden. Neem S30V staal. Het biedt de beste in rand slijtvastheid en treksterkte, maar is moeilijker om opnieuw te slijpen en heeft de juiste zorg nodig. 17-7PH Staal bestand tegen extreme corrosie als zout water, maar kan niet tippen aan de rand behoud van harder staal.
Type-indeling roestvaste staalsoorten
Bij roestvast staal onderscheidt men een aantal hoofdgroepen. De eerste drie, die het meest voorkomen, duidt men aan met namen die afgeleid zijn van de metallografische structuur, waarin ze het meest voorkomen: ferritisch, martensitisch en austenitisch.
De andere groepen roestvast staal, die vooral voor speciale doeleinden dienen zijn: precipitatiehardend, duplex en superlegeringen.
S30V Staal
Dit is absoluut het beste beschikbare staal voor messen. S30V bevat koolstof, alsook grote hoeveelheden chroom, molybdeen en vanadium. Dubbel gehard- het kan worden gehard met een Rockwell hardheid van RC 59,5 tot 61.
BG-42 Staal
Een extreem hoogwaardig, kogellager kwaliteit, martensitische roestvrij staal, met aanzienlijk meer koolstof en molybdeen vanadium plus voor een betere rand retentie en kracht - het kan worden gehard tot Rockwell hardheid van Rc 61 tot 62.
Martensiet is het karakteristieke bestanddeel in gehard staal. Het ontstaat als koolstofhoudend staal vanuit hoge temperatuur snel wordt afgekoeld. De martensitische roestvast staalsoorten kenmerken zich door een hoger koolstofgehalte (0,20 – 1,10 %) dan de austenitische en ferritische typen ( minder dan 0,1 %). Martensitische roestvast staalsoorten zijn eveneens ferromagnetisch. Het zijn ook chroomstalen (12 – 18 %) met soms enige andere bestanddelen in kleine hoeveelheden. Martensitisch roestvast staal is in geharde toestand goed corrosievast.
Austenitisch staal is de meest gebruikte en ook bekendste roestvaste staalsoort. De austenitische structuur is de metaalstructuur van gamma ijzer, die in gewone staalsoorten alleen kan bestaan bij roodgloeihitte. Door het toevoegen van legeringelementen, dat zijn meestal andere metalen, kan de austenitische structuur ook bij omgevingstemperatuur blijven bestaan. Austenitisch roestvast staal bevat 16 – 26 % chroom, 4 – 22 % nikkel. Typische eigenschappen zijn o.a. een grote taaiheid en vervormbaarheid.
Ferritische roestvaste staalsoorten zijn in feite met chroom (13 – 18 %) gelegeerde staalsoorten, die soms kleine hoeveelheden andere legeringbestanddelen bevatten. Ze hebben een alfa structuur, die ook gewoon (niet gelegeerd) staal heeft. Daardoor zijn ze ferromagnetisch. Het koolstofgehalte is zo laag, dat ze door een warmtebehandeling niet gehard kunnen worden. De ferritische roestvaste staalsoorten hebben op veel punten eigenschappen, die overeenkomen met niet gelegeerd staal. Ferritisch roestvast staal is redelijk corrosievast.
ATS-34 Staal
Een zeer hoge koolstof, chroom martensitisch roestvrij staal, met extra hoeveelheden koolstof en molybdeen die behoorlijke rand slijtvastheid eigenschappen en weerstand tegen corrosie toevoegen. Dit staal kan worden gehard tot Rockwell hardheid van Rc 60 tot 61.
420HC Staal
Dit is standaard mes materiaal, omdat het de uitstekende slijtvastheid van hoog koolstofgehalte legeringen met de corrosiebestendigheid van chroom roestvrij staal combineert. Voeg hieraan een warmte behandeling proces toe voor een superieure weerstand tegen corrosie en je hebt een uitstekende treksterkte, hardheid en slijtvastheid. 420HC staal is een High Carbon (HC) versie van de standaard 420 martensitische roestvaste staalsoorten - ze kunnen worden gehard met een Rockwell hardheid van Rc 58.
17-7PH Staal
Dit staal is uitstekend geschikt voor watersport toepassingen. Het heeft een hoge weerstand tegen zoutwater corrosie en beter randbehoud dan austenitisch roestvast staal. 17-7PH wordt gedefinieerd als een chroom- nikkel- aluminium Precipitatie Hardend roestvrij staal, een proces dat zich hardheid ontwikkelt bij relatief lage temperaturen, waardoor verharding wordt bereikt met zeer weinig vervorming. Het kan worden gehard met een Rockwell hardheid van Rc 54 tot 56.
Precipitatie Hardend roestvast staal, ook wel bekent als PH- staal. Deze staalsoorten kunnen door een warmtebehandeling een dispersieharding ondergaan, waardoor ze zeer sterk worden. De na het uitharden meestal gemengde structuur kan austenitisch, martensitisch en semi-austenitisch zijn. Enige namen zijn: 17-4 PH, Croloy 16-6 PH, 17-7 PH en HMN.
messen, multitools
Messen en tools:
Een goed mes/tool is gemaakt van een harde, hoogwaardige staalsoort waardoor het mes lang scherp blijft en goed te slijpen is. Dit staal is meestal van RVS (staat aangegeven per model) maar is NIET ROESTVRIJ uitgezonderd messen met ROESTVRIJ staal, bijvoorbeeld H1-staal. Zwerfkei verkoopt messen met H1-staal van Spyderco. Er worden ook messen gemaakt van een zogenaamd koolstof staal. Dit is een staal met een hoger percentage koolstof. Het nadeel is dat dit staal meer zal roesten maar het staal is wel harder. Het staalsoort staat aangegeven per model. Zorg er daarom voor dat u het mes regelmatig controleert op roestvorming en, al even regelmatig, licht van olie voorziet. Bijvoorbeeld Bluelube van Benchmade. Gebruik geen vettigheden zoals WD-40 aangezien dit vuil zal aantrekken.
Kostbare messen en tools hebben over het algemeen weinig tolerantie op het scharnierpunt, waardoor het lemmet niet zijwaarts kan bewegen ten opzichte van het heft. Dit betekent wel dat vuil snel de werking van het scharnier zal beinvloeden. Maak het scharnier daarom regelmatig schoon en voorzie het af en toe van een druppeltje olie.
Bepaalde zuren die onder andere voorkomen in vruchten- en groentensappen kunnen het oppervlak van het lemmet aantasten, er ontstaan dan kleine vlekjes die op roest lijken. Deze vlekjes zijn makkelijk te verwijderen met fijne staalwol of een metaalpolijstmiddel. Onderweg is de as van een houtvuur prima als polijstmiddel te gebruiken (ook voor uw pannenset).
Gebruik een mes NOOIT om iets mee los te wrikken of om schroeven mee te draaien, het lemmet is hier niet op berekend en kan zelfs afbreken.
Ook messen gemaakt van de allertaaiste staalsoorten worden op den duur bot. Zwerfkei heeft een groot assortiment artikelen om uw messen mee te slijpen.
Slijpers / slijpstenen / slijpsystemen:
Er zijn verschillende produkten om uw messen/tools of bijlen mee te slijpen. Als eerste hebben wij de slijpers. Deze zijn eingelijk bedoeld om een mes wat een klein beetje bot is bij te slijpen. Veelal niet geschikt voor bijlen vanwege het beperkte oppervlakte.
Daarnaast hebben wij kleinere slijpstenen die geschikt zijn om mee te nemen 'in the field' en grotere slijpstenen voor thuis. De kleinere zijn ideaal om uw mes/tool of bijl bij te slijpen. Met de grotere slijpstenen kunt u een echt bot product weer helemaal scherp krijgen. Vaak gebruikt u honing oil bij het slijpen met natuursteen. Deze verkopen wij van gatco.
Als derde optie hebben wij slijpsystemen. Deze zijn bedoeld voor thuis in de caravan of camper. Het verschil met een slijpsysteem en een grotere slijpsteen is dat de bepaling en het vasthouden van de juiste hoek makkelijker gaat.
Roestvorming:
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: alle zogeheten roestvast stalen messen kunnen tekenen van corrosie vertonen.
Hoe dit komt ?
Het roestvaste lemmet van een mes of zakmes met goede snijeigenschappen heeft over het algemeen een samenstelling met een relatief hoog koolstofgehalte.
Het element koolstof bevordert namelijk in hoge mate de hardbaarheid van het staal, de snijeigenschappen en de standtijd, maar heeft tevens de vervelende eigenschap zich te willen verbinden met de zuurstof uit de omringende lucht waardoor corrosie of (vlieg)roest kan ontstaan.
Dit is de reden dat er ook chroom wordt toegevoegd aan de staalsamenstelling, en het is dit element dat o.a. zorgt voor een bepaalde mate van roestvastheid.
Wanneer echter een mes uit roestvast staal blootgesteld wordt aan een zoute of zure omgeving (zeewater, zilte lucht, of een chemische reactie) kan toch (vlieg)roest ontstaan.
Zolang deze roestvorming plaatsvindt op de zijden van het lemmet is de beschadiging vaak slechts cosmetisch van aard, maar indien de roest optreedt op de snede is het vrijwel meteen gedaan met de scherpte van uw mes.
Hoe roestvorming nu te voorkomen ?
Op de eerste plaats door uw mes geregeld te inspecteren en na gebruik zoveel mogelijk droog en schoon te houden.
Na blootstelling aan zout water e.d. uw mes met schoon zoet water grondig afspoelen, en vervolgens laten drogen.
Ook verdient het aanbeveling om bij tijd en wijle het scharnierpunt bij vouwmessen te voorzien van een drupje synthetische olie, bijvoorbeeld Benchmade Blue Lube Lubricant.
Indien in uw situatie roest echter een terugkerend probleem is, kunt u ook overwegen een mes aan te schaffen van werkelijk roestvrij staal, zoals H1-staal.
H1-staal is totaal ongevoelig voor roest, zelfs na een langdurig verblijf in een zoute of zure omgeving.
Messen vervaardigd uit H1-staal zijn dan ook uitermate populair bij bijvoorbeeld zeevissers, kayakkers en offshorewerkers en u kunt ze vinden bij ons op de site bij roestvrij.
